عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )
257
كشف الحقايق ( فارسى )
لا نبايع الا عليا قال : و تخلف على و بنو هاشم و الزبير و طلحة عن البيعة و قال الزبير لا اغمد سيفا حتى يبايع على . . . . . » ( كامل ج 2 ص 220 ) از اين واقعه ياد مىكنند . تنها بعضى مورخين شيعه و محدثين اماميه چون « يعقوبى » و « طبرسى » تصريحاتى دراينباره كرده و عدهء از متخلفين را نام بردهاند . يعقوبى چنين مىگويد : « . . . و تخلف من بيعة ابى بكر قوم من المهاجرين و الانصار و ما لوامع على بن ابى طالب ( ع ) منهم العباس بن عبد المطلب و الفضل ابن العباس و زبير بن العوام و خالد بن سعيد و المقداد بن عمرو و سلمان الفارسى و ابو ذر الغفارى و عمار بن ياسر و البراء بن عازب و ابى بن كعب » ( يعقوبى ج 2 ص 103 ) و طبرسى در « احتجاج » اسامى ديگرى را بدين شرح ذكر مىكند : خالد بن سعيد بن العاص بريدة بن الحصيب سلمان فارسى ابو الهيثم بن التيهان ابو ذر الغفارى مقداد بن عمر و عمار بن ياسر سهل بن حنيف انصارى عثمان بن حنيف انصارى خزيمة بن ثابت ( ذو الشهادتين ) ابى بن كعب ابى ايوب انصارى كه چنان كه ملاحظه مىشود شش نفر بر صورت نامهاى يعقوبى افزوده است ( احتجاج ص 130 ) . البته يعقوبى نيز متخلفين را در همان اشخاص نامبرده منحصر ندانسته است و فقط بذكر چند اسم از آن ميان اكتفا كرده است زيرا بهطورىكه ملاحظه شد يعقوبى ذكر اسامى را با كلمه : « منهم . . . . » آغاز مىكند و اين مىرساند كه از ذكر نام عده ديگرى خوددارى كرده است و بههرحال شايد اين نكته مسلم باشد كه نمىتوان براى متخلفين از بيعت ابى بكر شماره قطعى تعيين كرد و محصور ساختن اين شماره در ( 18 ) يا كمتر و بيشتر مستند صحيح و قاطعى ندارد . 4 صفحه ( 14 ) - بدين سبب لقب ايشان روافض آمد - نقل قسمتى از حديثى را كه « ابى جعفر محمد بن جرير بن رستم طبرى » از اعاظم علماى اماميه در قرن چهارم و متوفى در حدود ( 400 - ه ) در كتاب « دلائل الامامة » روايت كرده است بىمناسبت نمىداند : « . . . . . يدعون ( يعنى الشيعة ) فى آخر الزمان باسم يراد به غير هم يسمون الرافضة و انما هو زين لهم لانهم رفضوا الباطل و تمسكوا بالحق . . . . . » ( دلائل الامامة ص 255 ) . و رجوع كنيد به « التذكرة التيمورية » ص 225 صفحه ( 15 ) - و ارسال رسول بر خدا واجبست - بديهى است وجوبى كه در اين مقام مصطلح است ربطى بوجوب و حرمت شرعى و احكام خمسه ندارد اين وجوبى است كه به « قاعده لطف » مبتنيست و بتصريح آيات قرآنى و ادله عقلى حقتعالى